İran, Rusya ve Çin, İran Nükleer Anlaşmasının Sona Ermesi Hakkında Ortak Açıklama Yaptı
2015 yılında imzalanan İran nükleer anlaşmasını destekleyen Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2231 sayılı kararının 18 Ekim itibarıyla sona ermesi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (UAEA) bu anlaşma hakkında rapor verme yetkisinin de son bulduğunu belirtildi.
Üç ülkenin BM Viyana Ofisindeki daimi temsilcileri tarafından UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi’ye gönderilen mektupta, Avrupalı taraflar İngiltere, Fransa ve Almanya’nın İran’a yönelik yaptırımları yeniden başlatma girişiminin hukuken geçersiz olduğu vurgulandı.
Mektupta, Avrupalı ülkelerin anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmediği hatırlatılarak, “snapback” olarak bilinen yaptırımları yeniden devreye sokma mekanizmasını işletme yetkilerinin bulunmadığı ifade edildi. Ayrıca, BM Güvenlik Konseyinin 2231 sayılı kararının tüm hükümlerinin 18 Ekim itibarıyla sona erdiği, bu nedenle UAEA Başkanının söz konusu karar kapsamında doğrulama ve izleme faaliyetlerine ilişkin raporlama yetkisinin de son bulduğu belirtildi.
Ne Yaşanmıştı?
E3 ülkeleri, İngiltere, Fransa ve Almanya, 28 Ağustos’ta İran’ın anlaşma yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle “snapback” mekanizmasını devreye sokmuştu. Bu adım, İran’a BM yaptırımlarının yeniden uygulanmasının önünü açmıştı.
Rusya ve Çin ise BM’ye gönderdikleri ortak mektupta, Avrupa ülkelerinin bu kararının “hukuken geçersiz” olduğunu savunmuştu. İran ise süreç boyunca UAEA ile diyalog kanallarını açık tutmaya çalışmış, 9 Eylül’de Kahire’de yapılan görüşmelerde denetimlerin yeniden başlaması konusunda anlaşmaya varmıştı.
Ancak taraflar arasında yürütülen diplomatik görüşmeler sonuçsuz kalınca, 28 Eylül itibarıyla İran’a yönelik BM yaptırımları yeniden yürürlüğe girmişti.
UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi, karar uyarınca İran’ın nükleer faaliyetleri hakkında düzenli raporlar hazırlıyordu. Grossi’nin Mayıs ayında sunduğu ve Tahran’ın nükleer faaliyetlerini eleştiren raporun ardından, İsrail ve ABD’nin Haziran ayında İran’a yönelik saldırılar düzenlediği hatırlatılmıştı. İran yönetimi, bu saldırıların Grossi’nin raporuyla ilişkilendirildiğini öne sürmüştü.